نقدی بر سخنان عزت الله ضرغامی پیرامون معماری ایرانی

دکتر سید نورالله موسوی: لازم میدانم که چند نکته در راستای تنویر افکار حاضرین محترم عرض نمایم. با عنایت به تعبیر و تعریف معماری از زبان بزرگان ؛ *معماری را به مثابه موسیقی زمان میدانند* که عنصر زمان همان کالبدفرهنگی این مرز و بوم در طول تاریخ میباشد و لذا در مواجه شدن با تحلیل […]

دکتر سید نورالله موسوی: لازم میدانم که چند نکته در راستای تنویر افکار حاضرین محترم عرض نمایم. با عنایت به تعبیر و تعریف معماری از زبان بزرگان ؛ *معماری را به مثابه موسیقی زمان میدانند* که عنصر زمان همان کالبدفرهنگی این مرز و بوم در طول تاریخ میباشد و لذا در مواجه شدن با تحلیل و قضاوت آثار معماری ضروریست قبل از جنبه هنری، جنبه فرهنگی بودن را نادیده نگرفت و نگاه پروژه محور ایشان (جناب ضرغامی) و نتایج یک پروژه را بکل معماری ایران تعمیم دادن ! چرا که اینگونه اظهار نظر بدون درنظر گرفتن بازه بیشتر از پروژه ها و کارهای بیشتر و حتی نادیده گرفتن محدودیتهای حاضر کار صحیحی نیست و قطعا متکلم و حتی مستمع را گمراه خواهد ساخت!!!

معماری هنری پویاست و در لحظه تحت شرایط محیط بصری، اقلیمی، هویت تاریخی و فرهنگی و ... که در نهایت خلاقیت معمار و درک معمار از نیازهای پروژه منتج به کانسپت(مفهوم)، حجم و پلان میشود.لازم میدانم بررسی کوتاهی از معماری غرب داشته باشم تا در مقام مقایسه و تحلیل تاریخی معماری ایران، غنا و ارزش معماری ایران در دوران معاصر(بعد از انقلاب) علیرغم محدودیتها و( اهمالهای تعمدی و غیر تعمدی) مختلف بیشتر احساس و ملموس گردد؛

با بررسی معماری غربی از قرن ۱۲ (دوازدهم) دوران یونان ، رم به بعد و قرون وسطی در قرن ۱۵(پانزدهم) یونیک و باروک که بگذریم و در انقلاب صنعتی قرن ۱۷(هفدهم) که شاهد تقلیل کیفیت معماری غرب و همچنین با طرح بین المللی آقای لوکوربوزیه (پیدایش آپارتمان) *به تعبیر بنده(خوابگاه های کارگری مختلط دوران انقلاب صنعتی غرب)* و در دوران مدرن قرن ۱۸(هجدهم) و پست مدرن اواخر قرن ۱۹ تا کنون شاهد رجعت عجیبی هستیم به معماری دوران قرن ۱۲ تا قبل از انقلاب صنعتی قرن ۱۷ در غرب البته با رنگ و لعاب تکنولوژیک، فریبنده و به تعبیری از حالت گلوبال به بومی و منطقه ای رسیده است(فولکوریک)، که در آن شان و مقام انسان در مقیاس پروژه های عظیم تحقیر شده است و حریم خانواده در پلانهای باز و سایر عناصر خاص معماری ایرانی و اسلامی که کاملا همساز با اقلیم، فرهنگ و اعتقادات انسان میباشد وجود ندارد!!!

در دوران پهلوی که میراث معماری همساز با اقلیم ایرانی و اسلامی را با فشار و نگاههای سیاسی و حاکمیتی در دوران پهلوی قصد داشت بصورت پست مدرن ایرانی به نمایش بگذارد و تحت تاثیر معماری بشدت غربی قرار بدهد، اما معماران جوان و نسلهای بعد انقلاب با رجعت به عناصر و المانهای شاخص و اصیل اسلامی ایرانی در پروژه های خاص هم آثار بیاد ماندنی از خود برجایگذاشته و هم یادآور فرهنگ و هنر غنی این مرز و بوم در پروژه هایی چون به سبکهای مختلف؛

🔹سنت گرایی:
بوستان خاقانی
مصلی بزرگ اصفهان
حرم امام خمینی(ره)
صحن جامع رضوی

🔹معماری مدرن متاخر:
بیمارستان میلاد
بانک مرکزی جمهوری اسلامی
هتل پارس
برج بلور

🔹معماری ارگانیک:
هتل صخره ای کندوان
باغ فردوسی
پارک خواجوی کرمانی
پارک آب و آتش

🔹معماری پست مدرن
بوستان گفتگو
برج میلاد
موزه بزرگ خراسان
مجموعه ورزشی رفسنجان
مجموعه فرهنگی هنری دزفول

🔹معماری های-تک و اکو- تک
پل طبیعت
ساختمان تجاری اداری فرشته

🔹معماری سبز:
مجتمع سبز گلابدره
ساختمان مرکزی دیوان محاسبات کشور
برج های دوقلوی یادمان

معماری دیکانستراکشن
آتی سنتر
کارخانه ریسندگی و بافندگی احسان پود
تالار شهید آوینی

🔹معماری فولدینگ:
سینما آزادی
شهر کتاب
بازار مرکزی سیتی سنتر

اینها تنها بخشی از آثار متعدد معماری قوی بعد از انقلاب هستش، که توسط معماران جوان ایرانی طراحی و اجرا شده اند و ما شاهد هستیم در سایر شهرهای ایران اصفهان، شیراز، تبریز و... پروژه های معماری با کسب جایزه های بین المللی اجرا میگردد، البته چرخه های اداری از قبیل ضوابط شهرسازی و معماری و شهرداریها و نهادهای مختلف محدودیتهایی را برای معماران ایجاد کرده است و ضرورت ارائه مکانیزمهای دولتی(حاکمیتی) تشویقی و تنبیهی در خصوص رعایت اصول معماری ایرانی و اسلامی و بازبینی در ضابطه‌ های دست و پاگیر حاضر و توجه بیشتر به رویکرد هنری و فرهنگی معماری این مرز و بوم تاثیر زیادی در پیشرفت و تسهیل در اجرای پروژه های معماری باشیم و تبیین و سیاست گذاری‌های این بخش منوط به استفاده از متخصصین در سطوح تصمیم ساز و تصمیم گیرنده و پیگیری در کلیه سطوح میباشد.